بعدی
بعدیبازگشت
بعدیبازگشت

تحلیلی بر مواضع سیاسی علمای شیعه از عدالتخانه تا کودتای رضاخان

ناشر موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران

نویسنده فرزاد جهان بین

سال نشر : 1391

تعداد صفحات : 243

خرید پیامکی این محصول
جهت خرید پیامکی این محصول، کد محصول، نام و نام خانوادگی، آدرس و کد پستی خود را به شماره زیر ارسال نمایید: کد محصول : 2310710003022
قابل تهیه از مراکز پخش
8,000 تومان
افزودن به سبد سفارش

معرفی کتاب

این کتاب به تحلیل مواضع علمای شیعه در قبال حکومت و مسائل مرتبط با آن از قبیل نوع رابطه با غرب، دادن امتیازات اقتصادی و سیاسی و فرهنگی به بیگانگان، مبارزه با استبداد و مشروطه خواهی می پردازد.

«تحلیلی بر مواضع سیاسی علمای شیعه از عدالتخانه تا کودتای رضاخان» بر آن است تا با استفاده از منابع دست اول و با نگاهی همه جانبه به تحلیل مواضع علمای شیعه در قبال مقوله حکومت و مسائل مرتبط با آن از قبیل نوع رابطه با غرب، دادن امتیازات اقتصادی و سیاسی و فرهنگی به بیگانگان، قانون خواهی، آزادی طلبی، مبارزه با استبداد و مشروطه خواهی بپردازد و از این طریق به تحلیلی درست از مواضع علما و فراز و فرود ان و علل پیدایش این مواضع دست یابد.

مقطع زمانی جنبش عدالتخانه و مشروطه خواهی به دلیل طرح موضوعات جدید سیاسی در حوزه ی حکومت از قبیل نوع رابطه با غرب، دادن امتیازات اقتصادی و سیاسی و فرهنگی به بیگانگان، قانون خواهی، آزادی طلبی، مبارزه با استبداد و مشروطه خواهی اهمیت زیادی دارد. طرح همین موضوعات جدید علمای شیعه را، که در متن اجتماع حضور داشتند و خود را از مردم جدا نمی دانستند وادار به عکس العمل می کرد. اما این عکس العمل در میان آنان اشکال متفاوتی به خود گرفت که در بیانات و مکتوبات و عمل سیاسی آنان نمایان گشت. علمای شیعه، در برهه زمانی مورد نظر، ادر ابتدا به هنگام نهضت عدالتخانه در رد حکومت استبدادی و لزوم تقیید و تحدید آن موضعی واحد داشتند؛ اما بعداً با مطرح شدن مسأله مشروطه و طرح مسائلی جدید، علما به لحاظ موضع گیری در مقابل حکومت به چند دسته تقسیم شدند.

در نهضت عدالتخانه به دلیل روشن بودن مفهوم استبداد، لزوم مشخص کردن حد و حدود آن، بومی و آشنا بودن مفهوم عدالتخانه، علمای شیعه در برابر حکومت نظر هماهنگ و یکسانی داشتند. طرح مفهوم مشروطه و مسایل مربوط به آن و همچنین ورود این مفاهیم در ادبیات سیاسی مبارزاتی مردم و علما، باعث بروز اختلاف میان علما شد که در یک تقسیم بندی کلی در این مرحله علما به سه دسته تقسیم شدند: مخالف مشروطه و یا مشروعه خواه، موافق مشروطه و نیز جریان علمایی که سیاست سکوت را در گیرودار مشروطه خواهی اتخاذ کرده و بی طرفی اعلام نمودند.

روشنفکران در این دوره بر جدایی دین از سیاست، با هدف توسعه و ترقی تاکید می کردند اما در موضع علما اختلافاتی وجود داشت. بررسی مواضع سیاسی علمای شیعه در قبال حکومت با بررسی مقطعی در هر دوره ممکن است، از این روی این دوره از تاریخ به بخش هایی چون روی کار آمدن مشروطه اول تا استبداد شاهی و دوره مشروطه دوم تا به حکومت رسیدن رضاشاه تقسیم و بررسی می شود.

آیت الله شیخ فضل الله نوری، محمد حسین بن علی اکبر تبریزی، شیخ ابوالحسن نجفی مرندی، ایت الله سید محمدکاظم یزدی، سید عبدالله بهبهانی، سید محمد طباطبایی، ملا محمد کاظم خراسانی، شیخ عبدالحسین لاری، ثقة الاسلام تبریزی و آقا نجفی اصفهانی گروهی از این علما به شمار می آیند.

در بررسی نسبت علما با این مفاهیم باید به دو نکته توجه کرد، نخست آن که اختلاف نظر جدی در ارتباط با مشروطه و مفاهیم مطرح در میان این سه گروه از علما وجود داشت و دوم این که عوامل به وجود آورنده اختلاف مبنایی نبودند و به احتمال زیاد درگیری اصلی میان علما و مشروطه خواهان سکولار رخ داده است. با فتح تهران و روی کار آمدن حکومت مشروطه دوم و به دنبال آن کشف حقیقت مشروطه خواهی بر علما، بار دیگر موضع آن ها به یکدیگر نزدیک شد.

اما در یک جمع بندی کلی، اصول حاکم بر مواضع آنان را این چنین می توان فهرست کرد:
صیانت از اسلام - صیانت از تشیع - صیانت از ایران - مقابله با استعمار - مبارزه با استعمار - دفع افسد به فاسد - استفاده از خیر الموجودی
کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
شما هم می توانید گزیده انتخابی خود از کتاب را ثبت کنید.
نام و نام خانوادگی
عنوان
برگزیده
کد امنیتی
محصولات مرتبط
بازدیدهای اخیر شما