حقوق ملت در قانون اساسی مشروطیت و جمهوری اسلامی ایران

همزمان با تحولات صنعتی و اجتماعی بعد از رنسانس و با مطرح شدن مفهوم دولت ـ ملت های مدرن یکی از اصلی ترین مباحث حقوق اساسی همواره حقوق ملت بوده است. تلقی جدیدی که از جایگاه بشر در مقابل جهان شکل گرفته بود، همان طور که در حوزه های فردی و هنر و ادبیات تأثیرگذاشت در حوزه های اجتماعی و فلسفه ی سیاسی نیز به شدت تأثیرگذار بود. مفهوم قرارداد اجتماعی و مطرح شدن قانون اساسی به عنوان میثاق مردم و حکمرانان از جمله ی این موارد بود. به تبع بسط مدرنیته به تدریج سایر ملل جهان نیز متأثر از این دیدگاه به سمت قانون نویسی و طرح دیدگاه های مدرن و اومانیستی در فضای حقوقی روی آوردند.

در چنین شرایطی انقلاب اسلامی با شعار بازگشت به دین و سنت های دینی در نیمه ی دوم قرن بیستم به دنبال درانداختن طرحی جدید برای زندگی انسان بود، طرحی که اگرچه جنبه های مثبت و پیشرفت های حقیقی زندگی جدید را می پذیرد، اما در کنار آن روح عبودیت را که توسط فرهنگ مدرنیته کنار گذاشته شده بود، دوباره مطرح می کند و درصدد پیاده کردن روح زندگی مؤمنانه در بستر زندگی جدید است.

لذا با اخذ رویکرد قانون نویسی و قالب جمهوری برای حکومت، مفاهیم و پایه های اصلی زندگی را از دین اسلام اخذ می کند. اثر حاضر به بررسی جایگاه حقوق ملت در قانون اساسی به عنوان مهم ترین دستاورد حقوقی انقلاب اسلامی و مقایسه ی آن با تلاش های صورت گرفته در زمان انقلاب مشروطه می پردازد. مؤلفان کوشیده اند با بررسی مبانی متفاوت اسلام و غرب در حوزه ی حقوق ملت و مرور مسیر تاریخی طرح این حقوق در قانون اساسی مشروطه و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با بررسی تاریخی، حقوقی و اندیشه ای، گامی در طرح مباحث مربوط به حقوق ملت بردارند.