فراخوانی فراخوانی ...

چالش های وهابیت: ایران، جهان اسلام و غرب

مولف : حسین هرسیج | مجتبی تویسرکانی

ناشر کتاب : پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات | دانشگاه امام صادق (ع)

سال نشر : 1393

تعداد صفحات : 356

خرید پیامکی این محصول
جهت خرید پیامکی این محصول، کد محصول، نام و نام خانوادگی، آدرس و کد پستی خود را به شماره زیر ارسال نمایید: 10003022
145,000 137,800 ریال
افزودن به سبد سفارش

معرفی کتاب

در نوشتار حاضر، چالش‏های وهابیت در سه سطح تحلیل جمهوری اسلامی ایران، جهان اسلام (کشورهای مسلمان و مناطق مسلمان‏ نشین خودمختار یا نیمه مستقل در کشورهای غیراسلامی) و کشورهای غربی دسته‏ بندی شده ‏اند.
چالش ‏هایی نیز که از سوی فرقه انحرافی وهابیت متوجه این سه سطح تحلیل است، در سه بخش و از سه منظر مورد مطالعه قرار خواهند گرفت: الف. چالش‏ های فرهنگی ـ اجتماعی؛ ب. چالش‏ های سیاسی؛ ج. چالش‏ های امنیتی.

هدف کتاب حاضر، «تجزیه و تحلیل خطرات و چالش‏های وهابیت برای جمهوری اسلامی ایران، جهان اسلام و کشورهای غربی و تعیین راه‏کارهای مقابله با آن» می‏ باشد که با تفکیک چالش ‏های وهابیت به چالش‏ های فرهنگی ـ اجتماعی، سیاسی و امنیتی، این هدف به 9 بخش قابل تقسیم است: بررسی سه چالش فرهنگی ـ اجتماعی، سیاسی و امنیتی وهابیت برای سه سطح تحلیل جمهوری اسلامی ایران، جهان اسلام و کشورهای غربی. با توجه به هدف نوشتار حاضر، محور اصلی و مسئلة اساسی نیز عبارت است از اینکه «چه خطرات و چالش‏هایی از سوی وهابیت متوجه جمهوری اسلامی ایران، جهان اسلام و کشورهای غربی بوده و راه‏کارهای مقابله با آن کدام است؟». با تفکیک چالش‏های وهابیت به چالش‏های فرهنگی ـ اجتماعی، سیاسی و امنیتی، سؤال اصلی نیز همچون هدف، به 9 بخش تقسیم می‏گردد: خطرات و چالش‏های فرهنگی ـ اجتماعی، سیاسی و امنیتی وهابیت برای جمهوری اسلامی ایران، جهان اسلام و کشورهای غربی کدام است و راه‏کارهای مقابله با آن چیست؟

در عرصة فرهنگی و اجتماعی، علاوه بر خطرات مستقیم فرهنگی و اجتماعی ناشی از جریان وهابیت، جنگ نرم غرب علیه امت اسلام از طریق سربازگیری از جریان وهابیت و به‏ کارگیری آنان به‏عنوان پیاده نظام نیز دنبال می ‏شود. راهکار مقابله با این چالش، بهره‏گیری از مبانی قدرت نرم موجود در اسلام و به ‏ویژه کشورهای مهم اسلامی از جمله جمهوری اسلامی ایران و استفاده از شاخص‏ های فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در مقابله با جنگ نرم وهابیت است.

در عرصة سیاسی، در راستای سیاست فرقه‏ سازی غرب در جهان اسلام، بهاییت نیز هم زمان با وهابیت در ایران به‏ وجود آمد. بر همین اساس، یکی از دلایل اصلی رشد وهابیت، سیاست انگلیس است که برای اختلاف‏ افکنی بین مسلمانان و برای مقابله با حکومت عثمانی، که تقریباً نفوذش کشورهای اسلامی را در برگرفته بود، به‏ وجود آمد. در دوران جنگ سرد نیز مقامات آمریکایی وهابی گری را سدّی در برابر کمونیسم و ـ پس از انقلاب ۱۹۷۹ در ایران ـ نهضت امام خمینی(ره) در ایران می‏پنداشتند. تا اینکه با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از میان رفتن خطر کمونیسم برای اروپا، ایالات متحده جهت حفظ برتری خود در جهان غرب و تعمیم آن به سایر نقاط، با تدوین نظریه ‏هایی چون ستیز تمدن‏ها، اسلام را جایگزین خطر سرخ کرد و در این راه از افراط‏گری‏ های وهابیون به‏ عنوان نشانه‏ ای روشن برای ادعای خود سود جست. وهابیت همچنین به‎عنوان جریان انشعابی و منحرف در دنیای اسلام، سبب به ‏وجود آمدن ذهنیت ‏های منفی علیه دین مبین اسلام شده است. این فرقه داعیة بازگشت به اسلام اصیل را دارد، اما عملکردش یادآور دوران جاهلیت است و چهرة اسلام رحمانی را نزد افکار عمومی جهان به نوعی خشن جلوه داده است که تاکنون دشمنان نیز بدان توفیق نیافته‎اند. در این زمینه، تعامل مذاهب اسلامی و تقابل با وهابیت تکفیری باید مورد توجه قرار گیرد و به ‏صورت هدفمند دنبال شود. از سوی دیگر، برخی از وهابی‏ ها و دولت‏مردان سعودی، معتدل و میانه‏ رو هستند و معتقد به تعصبات وهابیون نبوده و از سیاست ‏های تکفیری آنها حمایت نمی‏ کنند که باید ضمن معرفی دیدگاه‏ها و فتواهایی از این دست، زمینة فعالیت وهابیون متعصب را تنگ‏تر کرد.

در عرصه ‏ی امنیتی نیز افشای نقش راهبردی آمریکا در استفاده از افکار افراطی وهابیون برای ایجاد گروه تروریستی القاعده، نشان داد که پایه‏ های اعتقادی تندروهای به ظاهر اسلامی که منشأ سیاسی ـ فکری‏شان در چارچوب حکومت‏ های عربی چون عربستان سعودی تعریف می‏شود، تا چه میزان می‏تواند برای امنیت کشورهای منطقه، جهان اسلام و حتی جهان غرب خطرآفرین باشد. اگرچه حملات تروریستی 11 سپتامبر علیه منافع آمریکا رخ داد، اما پیامدهای مصیبت‏ بار آن برای جهان اسلام، همچون کشتار مسلمانان بی‏دفاع و اشغال دو کشور اسلامی افغانستان و عراق و فشار بر مسلمانان ساکن در غرب، بسیار بیشتر از ضربه‏ ای بود که به غرب وارد شد. حال چنانچه این نتایج را در کنار ارتباط تنگاتنگ سران وهابی حکومت سعودی و برخی دیگر از کشورهای عربی با سردمداران کاخ سفید قرار دهیم، با یک پیوند عمیق فکری ـ سیاسی بین وهابیون و نومحافظه‏ کاران آمریکایی مواجه می‏شویم که اگرچه اکنون ظاهراً کنترل کاخ سفید را در دست ندارند، اما اهداف بلندمدت آنها همواره در تدوین راهبردهای کلان این کشور مدّ نظر بوده و خواهد بود. بر این اساس، اگر صهیونیسم را منشأ ناامنی جهان اسلام به‎عنوان رأس یک مثلث فرض کنیم، و از طرفی ایالات متحده و سرسپردگی رهبرانش به منافع و سیاست ‏های صهیونیسم را در کنار تعلقات خاص سران کشورهای غربی به رژیم صهیونیستی، ضلع دیگر آن در نظر بگیریم، آنچه باعث تکمیل ضلع سوم این مثلث شده است، نقش و عمل سران و حاکمان وهابی برخی کشورهای عربی، به‏ ویژه عربستان سعودی از سیاست‏های آنها برای تحقق اهدافشان است. آنچه در این بحث حائز اهمیت است، ارتباطات پیدا و پنهانی است که بین منابع ثروت و قدرت غربی یعنی آمریکا و کشورهای غربی و صهیونیسم بین‏الملل، با شیوخ وهابی وجود دارد. در این رابطه، می‏توان ضمن معرفی زوایای پنهان روابط وهابیت با رژیم اشغال‏گر قدس و حامیان غربی آن، زمینه ‏ساز تبلیغ و ترویج گفتمان عدالت محوری در سطح جهان اسلام شد، تا آن بخش مهمی از خشونت‏های فرق ه‏ای و تروریسم که با فقر و مشکلات اقتصادی در رابطه است را کاهش داد. علاوه بر این، با برشمردن ابعاد و زوایای خطراتی که از جانب وهابیت متوجه کشورهای غربی و کلّ نظام بین ‏الملل بوده و نیز تنویر افکار عمومی غربی در خصوص همراهی سرویس ‏های اطلاعاتی و سران کشورهای غربی با جریان‏های وهابی گری و جنبش‏های تروریستی سلفی، می‏توان تا حدّ زیادی مانع از بهره‏گیری وهابیت از ظرفیت‏ ها و فرصت‏ هایی شد که تاکنون از سوی کشورهای غربی در اختیار آن قرار می‏گرفت. در صورت تحقق این امر، می‏توان از چالش‏های امنیتی ناشی از وهابیت برای جهان اسلام تا حدّ زیادی کاست.

نوشتار حاضر ضمن شناسایی چالش‏هایی که از سوی وهابیت متوجه کشورهای غربی، جهان اسلام و به‏ ویژه جمهوری اسلامی است، در صدد به دست دادن راهکارهای عملی در این زمینه است. بنابراین کتاب پیش رو، بر چالش‏های فرهنگی، سیاسی و امنیتی وهابیت متمرکز بوده و به مسائل تاریخی (از جمله زمینه ‏های پیدایش وهابیت) یا اعتقادی، تنها در حدّ ضرورت پرداخته شده است. محدوده‏ی جغرافیایی پژوهش اما با توجه به هدف اصلی آن، بسیار وسیع بوده و کشورهای زیادی را شامل می‏شود. اما از آنجا که به جز جمهوری اسلامی ایران، سایر بازیگران به دو دسته کشورهای اسلامی و غربی تقسیم شده‏ اند و اعضای هر دسته مشابهت‏های زیادی با یکدیگر داشته و خطرات تقریباً یکسانی را از جانب وهابیت احساس می‏کنند، ازدیاد کشورهای مورد مطالعه، خللی به یافته‏ها و نتایج تحقیق وارد نمی‏سازد. کما اینکه با توجه به تفاوت‏های موجود در کشورهای مسلمان از لحاظ فرقه‏ای و قرار گرفتن در مناطق جغرافیایی مختلف و نیز میزان نفوذی که وهابیت در آنها دارد، فعالیت‏های این فرقه در حدود 20 کشور و منطقه به‏ طور مجزّا مورد بررسی قرار گرفته است. محدوده ‏ی موضوعی تحقیق نیز شامل حوزه‏های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی می‏باشد. محدوده‏ ی زمانی پژوهش، تاریخ معاصر وهابیت را دربر می‏گیرد و عمده توجه آن به چالش‏های ناشی از این فرقه در 34 سال اخیر و پس از پیروزی انقلاب اسلامی است. با این وجود، در بخش وهابی‏ شناسی، پژوهش حاضر گریزی به ریشه‏ های شکل‏ گیری وهابی‏گری در حدود 300 سال پیش و شرایط سیاسی آن دوران داشته است.

نوع تحقیق طی این پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. علاوه بر این، جهت تکمیل قوّه‏ ی فهم فردی و بهره‏ گیری از تجربیات اندیشمندان و صاحب‏ نظران عرصه‏ ی وهابی پژوهی، بر اساس روش‎شناسی اسنادی و نقلی، برخی اطلاعات لازم از طریق مطالعه‏ ی منابع دست اول شامل آثار رهبران و پیشوایان جنبش وهابیت، سیاست ‏های اعلانی و اِعمالی حکومت عربستان سعودی، مشاهده اَعمال و رفتار وهابیون و دولت آل‏ سعود، مصاحبه ‏ها و اظهار نظرهای مسؤلین ذی‎ربط، و سایر اسناد و مدارک مربوط؛ و منابع دست دوم شامل کتب، مقالات، منابع اینترنتی و تحلیل‏ ها به‏ دست آمده و سعی شده است تا از معتبرترین و جدیدترین اطلاعات آماری و توصیفی مراکز مطالعاتی منطقه‎ای و بین‎المللی استفاده شود. داده های این پژوهش با استفاده از روش مشاهده، مصاحبه و منابع اینترنتی و کتابخانه ای با تکیه بر داده های عینی-تاریخی جمع آوری شده ‏اند.
کتاب از پنج فصل تشکیل شده است که عناوین فصول آن به شرح زیر می باشد:
فصل1. وهابی شناسی
فصل2. خطرات و چالش‏ های وهابیت برای جمهوری اسلامی ایران
فصل3. خطرات و چالش‏ های وهابیت برای جهان اسلام
فصل4. خطرات و چالش ‏های وهابیت برای جهان غرب
فصل5. بحث و نتیجه‏ گیری نهایی
کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
فراخوانی مجدد تصویر
محصولات مرتبط