این کتاب دربرگیرنده مجموعه مقالات آیت الله سید محمد خامنه ای در موضوعات مختلف فلسفی و معرفتی است که هر یک بمناسبتی برشته تحریر در آمده است.
جلد اول این مجموعه شامل چهارفصل با موضوعات معرفت شناسی، وجودشناسی، فلسفه و دین، علم النفس و انسانشناسی است که در فصل اول مقالاتی با عناوین مسئله شناخت در فلسفه اسلامی، ادراک حسی و در ذیل فصل دوم مقالات وجود مطلق، فلسفه و علم و عشق، هنر دینی و قدسی، حدوث دهری، و حکمت متعالیه ملاصدرا، محقق نراقی و مسئله حدوث دهری عالم، زمان و زمانی و در فصل سوم، مقالات مسئله اعجاز و کرامت، نبوت و رسالت و در فصل پایانی جلد اول، مباحث و مقالات نفس انسان، خلاقیت/ خلافت انسان، روح افلاطونی در فلسفه ملاصدرا، انسان سالم در حکمت عملی، ماهیت و متافیزیک مرگ مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.