فراخوانی فراخوانی ...

کتاب «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» نقد و بررسی شد

عبدالله نصری، نویسنده و پژوهشگر در نشست نقد و بررسی کتاب «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» گفت: باید در فعالیت های علمی، متفکران جهان اسلام و جهان غرب را دوشادوش یکدیگر شناخت. علی بهرامیان نیز اظهار کرد که «احیای خلافت» همان معضلی است که از نظر ابوزید دور مانده است. کشتارهای اخیر در منطقه بیان کننده این امر است که «خلافت» دغدغه عمده در عالم اسلام است.

دوشنبه 9 شهریور 1394

نشست نقد و بررسی کتاب «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» ترجمه فریده فرنودفر با مقدمه و حواشی عبدالله نصری به عنوان چهل و ششمین نشست خانه نقد کتاب، دوشنبه 26 مرداد 1394، با حضور عبدالله نصری، قاسم پورحسن، محمدحسین رفیعی و علی بهرامیان در محل سرای اهل قلم مؤسسه خانه کتاب برگزار شد.

محمدحسین رفیعی در ابتدای این نشست، به معرفی کوتاهی از کتاب پرداخت و گفت: این کتاب حاصل مصاحبه هلال سزگین با نصر حامد ابوزید است که در سال 2007 میلادی به انجام رسیده و در سال 2008 منتشر شده است.

وی اظهار کرد: سزگین در مقدمه کتاب، هدف مصاحبه و انتشار آن را ارائه تصویری مناسب از اسلام برای مخاطبان اروپایی عنوان کرده است.

متفکران غربی و اسلامی را باهم بشناسیم
عبدالله نصری به عنوان نویسنده مقدمه این کتاب گفت: شخصاً به متفکران جهان عرب علاقه فراوانی دارم. متأسفانه باید بگویم اساساً حوزویان و اهالی دانشگاه در ایران کمتر به متفکران جهان عرب و اسلام پرداخته اند. بیشترین تمرکز آنها در این زمینه بر متفکران جهان غرب است و چندهزارم آن به متفکران عرب و اسلام پرداخته نشده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به این که باید در فعالیت های علمی، متفکران جهان اسلام و جهان غرب را دوشادوش یکدیگر شناخت، افزود: با شناخت صحیح متفکران، به این نتیجه می رسیم که جهان اسلام تنها تکفیری ها و وهابی ها نیستند.

وی ادامه داد: با آرای نصر حامد ابوزید از دیرباز آشنا هستم. وقتی که درباره مسئله «وحی» تحقیق می کردم، از آرای این متفکر مصری بهره بردم و درصدد تکمیل کتابم برآمدم که با عنوان «انکار قرآن» منتشر شد. در مطالعات خود به دنبال این بودم که آرای جدید ابوزید چیست. به دنبال پاسخ دادن به این سؤال، متوجه شدم کتابی به زبان آلمانی منتشر شده که حاصل مصاحبه هلال سزگین با اوست.

نصری با اشاره به این که کتاب «محمد (ص) و آیات خدا» را از طریق مترجم کتاب ــ فریده فرنودفر ــ در آلمان یافته است، گفت: خانم فرنودفر، فصل به فصل این کتاب را به فارسی ترجمه می کرد و برای من می فرستاد تا این که در سفر خود به ایران آن را ویراستاری کرده و با مقدمه ای که بر آن نوشتم، کتاب با عنوان «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» منتشر شد.


وی با بیان این که این کتاب در پی بحث روشنفکری نیست، اظهار کرد: باید به این نکته توجه داشته باشیم که هر امری که مقدس تلقی می شود، امکان سوءاستفاده از آن نیز افزایش می یابد. این کتاب باید خوانده شود و در عین حال حاشیه های نقادانه ای را که برآن نوشتم باید مد نظر خوانندگان قرار بگیرد. ابوزید در پی دفاع از دین است. دو حسرت بزرگ این کتاب برایم این است که ای کاش سؤال و جواب ها به زبانی بود که نیاز به ترجمه نداشت و دوم این که پرسشگر، یک کارشناس بود تا مسائل بیشتر باز می شد.

گسست معرفتی در اندیشه های ابوزید
قاسم پورحسن ــ دیگر منتقد حاضر در نشست ــ در ابتدای سخنان خود به دلدادگی برخی تحصیل کردگان علوم انسانی به ابوزید اشاره کرد و گفت: به واقع به محققان حوزه عرب زبان کم احترام هستیم. البته ناگفته نماند که ابوزید در کشور ما جزو متفکرانی است که به نیکی و علم شهره است.

وی ادامه داد: ابوزید در این کتاب به خوانندگان می گوید که فهم شگفت انگیزی نسبت به مسلمانان در اروپا در جریان است و آنها تصور می کنند مسلمانان حال حاضر مانند هزار و 400 سال قبل اند، هیچ گونه سازگاری با دنیای مدرن ندارند و خواهان بازگشت به دوران بدویت هستند.

پورحسن افزود: با این وجود باید بگویم، ابوزید دارای یک دغدغه نسبت به جهان غرب است. او معتقد است غرب نه لزوماً به شکل آگاهانه به هراس از اسلام می پردازد، بلکه واقعا این گونه تلقی دارد. ابوزید معتقد است که غربیان «انجیل» را سرشار از نوع دوستی و مهرورزی و آموزه‎ های «قرآن» و پیامبر اسلام (ص) را سرشار از شمشیر و جنگ می دانند.

وی با بیان این که کتاب «مفهوم النص» مهمترین کتاب ابوزید در دنیای اسلام است، توضیح داد: در حال حاضر با دو ابوزید مواجه هستیم. در برهه ای ابوزید اعتقاد داشت، اساس اسلام بر «متن» استوار است. وی این دیدگاه خود را در کتاب «مفهوم النص» توضیح داده است. ابوزید در مصاحبه خود در این کتاب، اعتقاد دارد «وحی» چیزی جز «انکشاف» نیست. با این وجود معتقدم، گسستی معرفتی در عقاید و نظرات ابوزید به وجود آمده است.

پورحسن اظهار کرد: وقتی در ایران باب آشنایی با عقاید ابوزید باز شد، عبدالکریم سروش بیش از دیگران به این مسئله دامن زد که وحی به مثابه تجربه است. سروش اعتقاد داشت، در دیدگاه معتزله، پیامبر بالاتر از فرشته است، در حالی که اشاعره به این مسئله برعکس نگاه می کنند. سروش در تلاش بود تا شأن پیامبر را به عنوان آفریدگار «متن» قرآن بالا ببرد.

وی به سه دیدگاه مهم ابوزید پرداخت و افزود: «تجربه به مثابه الهام»، «عصری شدن دین» و «تاریخ مندی» سه رویکرد مهم در تفکر ابوزید است. وی در رویکرد «عصری شدن دین» معتقد بود که برخی احکام دینی با دوره کنونی سازگار نیستند و با دنیای مدرن در تعارض قرار دارند.

پورحسن ادامه داد: مترجم، مقدمه کوتاهی بر این کتاب نوشته و دکتر نصری نیز در مقدمه خود ابوزید را به طور مفصل به خوانندگان معرفی کرده است. به نظرم دکتر نصری با اشرافی که بر عقاید و نظرات ابوزید دارد، می توانست در مقدمه خود به گسست معرفتی این متفکر مصری اشاره کند.

ابوزید؛ احیاگر سنت دینی
علی بهرامیان ــ عضو هیئت علمی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی ــ در ادامه نشست نقد و بررسی کتاب «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» گفت: ما در اینجا با یک کتاب تحقیقی مواجه نیستیم. به نظر می رسد ابوزید در این کتاب قصد نداشته است با غربی ها سخن بگوید، بلکه مقصودش بیشتر مسلمانان ساکن در اروپا هستند. به عبارتی انتشار کتاب به زبان آلمانی این ظن را تقویت می کند.

وی اظهار کرد: ابوزید طبق نظام فکری خود در پی این است که نمونه ای را خلاف آن چه در جهان عرب است، نشان بدهد. این متفکر مصری را باید در زمره متفکرانی قرار داد که در پی احیای سنت دینی هستند.

بهرامیان ادامه داد: ابوزید در این کتاب چندان به سنت فکری خود نزدیک نیست زیرا باید به معضلی در عالم اسلام اشاره می کرد که البته این معضل در ایران و عالم تشیع چندان احساس نمی شود. «احیای خلافت» همان معضلی است که از نظر ابوزید دور مانده است. معضل امروز عالم اسلام «احیای خلافت» است. کشتارهای اخیر در منطقه بیان کننده این امر است که «خلافت»، دغدغه عمده در عالم اسلام است.

وی ضمن تحسین ترجمه کتاب «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» گفت: ترجمه متونی از این دست می توانند خوانندگان را با تحولات عالم عربی آشنا کنند.

کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
فراخوانی مجدد تصویر
اخبار مرتبط
اخبار مرتبط