زن و مسائل قضایی و سیاسی

کتاب حاضر تنظیم شده پنج جلسه بحث و انتقاد انجمن اسلامی پزشکان تحت عنوان «زن و مسائل قضایی و سیاسی» است که در اواخر سال ۱۳۴۵ و اوایل سال ۱۳۴۶ هجری شمسی توسط آیه الله مطهری ایراد شده است.

در این کتاب درباره زن و چهار مسئله شهادت، قضاوت، افتاء و سیاست بحث شده و به سوالاتی که معمولا در این موضوعات مطرح است پاسخ داده شده است.

کتاب دارای سه بخش زن و شهادت، زن و قضاوت و افتاء، زن و سیاست است و در انتهای هر بخش قسمتی با عنوان پرسش و پاسخ نیز وجود دارد.

در بخش اول این مسئله که چرا شهادت دو زن با شهادت یک مرد هم پایه قرار می گیرد و اینکه چرا در بسیاری از موارد شهادت زن قابل قبول نیست، بررسی می شود. نقص عقل زن، پایین تر بودن تقوا و عدالت زن نسبت به مرد، رابطه شهادت با حفظ و ضبط به این معنی که شخص بتواند روند وقوع رخدادی را بدون فراموشی حفظ و ضبط کند، به عنوان فرضیه های این حکم نقد می شوند.

مواردی که شهادت زن قبول نیست مانند رویت هلال، طلاق، اموری که موجب اجرای حد شوند و مواردی که شهادت زن و مرد با هم قبول است مانند شهادت های مربوط به باب نکاح و هم چنین مواردی که شهادت زن به تنهایی کافی است مانند مسائل مالی و مسائل زنانه مثل شهادت بر ولادت طفل و علت این تفاوت ها عنوان شده است.

بررسی جمله ای از نهج البلاغه در باب تبیین چرایی تساوی شهادت دو زن با یک مرد با بررسی میزان عقل، استعداد ابتکار و ابداع زن و مرد نیز در این بخش آمده است.

در بخش دوم و در باب مسئله قضاوت زنان شهید مطهری به بحث روایی می پردازد و در آخر می گوید: ولی به هر حال این مطلب – که زن نمی تواند قاضی باشد – با اینکه همه روایات آن قابل خدشه و مناقشه است اما تقریبا از نظر فقه اسلامی یک امری است که مورد تسلم شناخته شده است. مسئله افتاء زن و تفاوت های این باب با باب قضاء نیز در این بخش مورد مداقه قرار گرفته است. ایشان در این باب می گویند: بنابر این در باب افتاء به طور قطع هیچ دلیلی نداریم برای اینکه افتاء منحصر به مرد است.

بخش آخر با عنوان زن و سیاست عناوینی مانند زن و کار خارج خانه؛ کار اجتماعی؛ کار دولتی؛ زن و ولایت خاصه؛ زن و ولایت عامه؛ زن و سیاست در دنیای امروز؛ دلایل موافقین دخالت زن در سیاست مانند بیعت زنان با پیامبر (ص)، بیعت با امام علی (ع)، داستان ملکه صبا و دلایلی دیگر؛ دلایل منع شرعی حضور زنان در حکومت مانند آیه ای از سوره نساء، سیره، حدیثی منسوب به پیامبر (ص)، آیه ای از سوره احزاب، حدیثی منسوب به امام باقر (ع) و دلایلی دیگر و دو نظریه درباره ماهیت رای دادن: وکالت و تفویض حق حکومت ذکر شده اند.

در آخر به چند پرسش درباره تعدد زوجات، طلاق، سرپرستی کودکان طلاق، غیبت شوهر و به کار بردن حیله در ازدواج پاسخ داده شده است.