نوزادان؛ سرچمه های خیر و شر

«نوزادان سرچمه های خیر و شر» نوشته پل بلوم و ترجمه محمدرضا مردانیان توسط انتشارات علم به چاپ رسیده است.
کتاب نوزادان؛ سرچشمه های خیر و شر نوشته‌ی پاول بلوم، روان‌شناس برجسته‌ی دانشگاه ییل، داستان جذاب و چالش‌برانگیز به دنیای اخلاق نوزادان و کودکان خردسال را روایت می کند. بلوم در این کتاب، با ارائه‌ی شواهد علمی و پژوهش‌های متعدد، دیدگاه رایج درباره‌ی معصومیت ذاتی کودکان را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد که ریشه‌های اخلاق، حتی در ذهن‌های بسیار جوان نیز وجود دارد. بلوم استدلال می‌کند که نوزادان، با وجود ناتوانی در صحبت کردن و استدلال منطقی، از همان ابتدا به مجموعه‌ای از اصول اخلاقی بنیادین مجهز هستند. این اصول، نه از طریق آموزش مستقیم یا فرهنگ، بلکه از طریق تکامل زیستی در ذهن آن‌ها حک شده‌اند. او این اصول را شامل همدلی، انصاف، تمایل به تنبیه متخلفان، و درک تفاوت بین رفتار خوب و بد می‌داند. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب، شرح آزمایش‌های هوشمندانه‌ای است که بلوم و همکارانش برای بررسی اخلاق نوزادان طراحی کرده‌اند. این آزمایش‌ها نشان می‌دهند که نوزادان، حتی در سنین چند ماهگی، می‌توانند بین عروسک‌هایی که رفتار خوب و بد دارند تمایز قائل شوند، به عروسک‌های خوب علاقه بیشتری نشان دهند، و حتی از عروسک‌های بد دوری کنند.
بلوم همچنین به بررسی جنبه‌های تاریک‌تر اخلاق نوزادان می‌پردازد. او نشان می‌دهد که نوزادان، علاوه بر همدلی و انصاف، گرایش‌هایی به تعصب، بیگانه‌هراسی و ترجیح دادن افراد شبیه به خود نیز دارند. این گرایش‌ها، که ریشه در تاریخ تکاملی ما دارند، می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری تبعیض و خشونت در بزرگسالی شوند. نویسنده با نثری بلیغ و گیرا، مفاهیم پیچیده‌ی روان‌شناسی و فلسفه‌ی اخلاق را برای خواننده‌ی عادی قابل فهم می‌کند. او از قلم روانش برای توضیح نظریات خود استفاده می‌کند و خواننده را به تفکر درباره‌ی ماهیت اخلاق و چگونگی شکل‌گیری آن در ذهن انسان وا می‌دارد.
کتاب نوزادان به ما یادآوری می‌کند که اخلاق، نه یک موهبت الهی و نه فقط یک محصول فرهنگی، بلکه ترکیبی پیچیده از عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است. بلوم با تأکید بر اهمیت درک خاستگاه‌های اخلاق، ما را به چالش می‌کشد تا درباره‌ی نحوه‌ی تربیت کودکان و شکل‌دهی جوامع عادلانه‌تر و اخلاقی‌تر تجدید نظر کنیم.
این کتاب همچنین به بحث‌های داغ درباره‌ی طبیعت انسان دامن می‌زند. آیا ما ذاتا خوب هستیم یا بد؟ آیا اخلاق ذاتی است یا اکتسابی؟ بلوم با ارائه‌ی شواهد علمی، به این پرسش‌ها پاسخ‌های قانع‌کننده‌ای می‌دهد و نشان می‌دهد که پاسخ، نه سیاه و سفید، بلکه طیفی از خاکستری است. ما هم ظرفیت خیر و هم ظرفیت شر را در درون خود داریم، و این نحوه‌ی تعامل ما با جهان و تجربیات ماست که تعیین می‌کند کدام یک از این ظرفیت‌ها بیشتر شکوفا شود.
به طور کلی، نوزادان؛ سرچشمه های خیر و شر کتابی است که خواندن آن برای هر کسی که به روان‌شناسی، فلسفه‌ی اخلاق، تربیت کودک، و درک تازه به ماهیت انسان علاقه‌مند است، ضروری است.