مفهوم دین نزد والتر بنیامین: خوانش امر اجتماعی سکولار به مثابه امر دینی

کتاب «مفهوم دین نزد والتر بنیامین» نوشته کریستین لی. کونلی و ترجمه علی الماسی‌زند توسط انتشارات نقد فرهنگ به چاپ رسیده است.
والتر بنیامین را نمی‌توان ذیل هیچ عنوان متعارف و ساده‌سازی‌شده‌ای همچون مارکسیست، انقلابی، یهودی، زیبایی‌شناس، مکتب فرانکفورتی یا نوکانتی قرار داد؛ او در تمام عمر پژوهشی خود در مرز میان «جزئیت هنری» و «کلیت فلسفی» زیست و در بازی ابدی میان قطب‌های متعارض، حیات معرفتی خویش را سامان داد.
مواجهه با آثار بنیامین تجربه‌ای از «در-میان‌بودگی» است؛ چراکه او با جابه‌جایی مداوم میان قطب‌های ظاهراً ناسازگار -ایمان و عقل و سیاست و الهیات و زیبایی‌شناسی و تاریخ و ایدئولوژی- امکان نوعی بازاندیشی رادیکال را فراهم می‌کند. از همین رو، خواندن بنیامین صرفاً تأمل در آثار فیلسوفی از قرن گذشته نیست، بلکه امکانی است برای پرسش از اکنونِ ما و مواجهه با گسست‌ها و دوگانه‌های محق اما متعارض در جامعۀ معاصر ایرانی.
این کتاب به نسبت تفکر بنیامین با «امر دینی» می‌پردازد؛ مسئله‌ای که در بستر اندیشۀ او ناسازگار به نظر می‌رسد. بنیامین خود تأکید داشت که حقیقت دقیقاً در میان همین ناسازگاری‌ها رخ می‌نماید. فهم این نسبت، نه‌تنها برای بازسازی درونی پروژۀ فکری بنیامین ضروری است، بلکه افق‌های تازه‌ای برای بازاندیشی مفاهیم بنیادینی چون تجربه، تاریخ، سوژگی و ایدئولوژی می‌گشاید. بنیامین با رئالیسمی «رابطه‌ای» نشان می‌دهد که معنا و حقیقت نه در ذات‌های ثابت، بلکه در شبکه‌ای از «نسبت‌ها» و «رابطه‌ها» در بافت‌های تاریخی و فرهنگی پدیدار می‌شوند.