غیرقابل سفارش
این کالا فعلا موجود نیست و غیرقابل سفارش است.

انگاره های گزافه (جستاری از فرایند غلو در فرهنگ عمومی)

دسته بندی: فرهنگ و ارتباطات

ناشر: کویر

نویسنده: سید کمال حاج سید جوادی

سال نشر: 1393

تعداد صفحات: 228

فروش پیامکی این محصول
معرفی کتاب
مشخصات
نظرات کاربران
بریده های انتخابی شما

معرفی کتاب

ایرانی جماعت اهل تعارف است، و با اینکه اغلب نیز از خوب و بد این عادت دیرینه آگاهی دارند، اما این مسئله چنان در تار و پود فرهنگ عمومی مردم این دیار تنیده شده که گویی راه گریزی از آن وجود ندارد. اهل تعارف که باشی خواه ناخواه اهل تعریف هم خواهی بود، آنکه زبان به تعارف و تعریف می گشاید، گذرش به مبالغه، اغراق، غلو نیز خواهد رسید و چنانکه می دانیم چنین ویژگی هایی در فرهنگ این دیار مسبوق سابقه اند و در طول تاریخ دور و نزدیک به اشکال مختلف خودنمایی می کنند.

استاد جلال الدین همایی در کتاب «فنون بلاغت و صناعات ادبی» می نویسد:«هرگاه افراط و زیاده روی در و صف و مدح و ذم از حد امکان عقلی و عادی تجاوز نکرده باشد آن را مبالغه گویند و چون حسب عقل ممکن، اما حسب عادت باورنکردنی باشد، آن را اغراق گویند و اگر به درجتی رسد که در عقل و عادت هر دو ناممکن باشد آن را غلو خوانند».

کتاب انگاره های گزافه با عنوان فرعی جستاری از فرایند غلو در فرهنگ عمومی، اثری ست که همین موضوع را دستمایه خود قرار داده است. نویسنده کتاب کوشیده با استفاده از زبانی ساده و قابل فهم برای مخاطبانی از طیف های گوناگون، ابعاد مختلف این ویژگی دیرینه در فرهنگ عمومی ایرانیان را بررسی کرده و همچنین با رویکردی تاریخ محور به تبارشناسی این قسم ناهنجاری در جامعه ایرانی پرداخته و سیر تطور و تحول آن را در گذر تاریخ مورد توجه قرار دهد. آنگونه که خود نیز بدان اشاره کرده این باور که از طریق نقد خود، امکان تصحیح و مقابله با این ناهنجاری که همواره در تقابل با توسعه و پیشرفت همه جانبۀ این ملت بوده است، دور از ذهن نیست.

در پیش درآمد کتاب آمده: «انگاره های گزافه، مباحثی هستند موجز و مختصر و در عین حال پیوسته، اما متفاوت و موضوعاتی از قبیل تعریف و تعارف، مبالغه، اغراق، غلو و مدیحه سرایی که به چاپلوسی و دروغ پردازی می رسد. غلو در آیین و اسطوره های ایرانی، شیدایی و عشق که بعضاً جنون و تضاد با عقل و خردورزی را در بر می گیرد. غلو در دین، گزافه در قدرت، در ساحت جامعه ایران از دوران باستان تا به این سوی، ساختاری شگرف و گستره ای عظیم پیدا کرد. آن گونه که بخشی از شناسه فرهنگی ما ایرانیان محسوب می گردد و نهادینه شده است. در آثار مکتوب نظم و نثر، در مراسم رسمی و مردمی، گستره ارتباطات اجتماعی، فرمان برداری از حاکمان و الگوبرداری از رفتار و کردار آنان، مرید و مرادی و بسیاری دیگر از تظاهرات فرهنگی جلوه گری دارد که در این کتاب به آن پرداخته شده است.»

اغراق، مبالغه و غلو گاهی به معنای زیاده روی در وصف از مهم ترین موضوعات علم بدیع در صناعات ادبی هستند که از دیرباز مورد بحث و گفتگوی ادیبان بوده است و در نوشته های کهن دربارۀ اهمیت این صنعت بحث شده است. می توان نوعی از غلو و مبالغه و اغراق را سخن کذب و دروغ دانست که قصد اغفال و فریب کاری وجود دارد و در آن ظاهر گفتار خود را چنان می آرایند که شنونده راست می پندارد. البته در برخی دیگر از آثار ادبی نیز قصد فریب در کار نیست بلکه هدف از غلو، تزئین کلام است.

بی اغراق باید گفت کتاب حاضر اثری ست که مباحث آن، از اهمیتی کلیدی در خودشناسی خود و بررسی رفتار ما در فرهنگ عمومی دارد. نویسنده کتاب با رعایت ساختاری حساب شده و به شکلی منسجم، پس از ارائه مقدمات لازم به ارائه بحث نظر خود پرداخته و فصل به فصل با اشاره به ابعاد گوناگون این مهم آن را مورد تحلیل قرار داده است.

حاج سید جوادی بعد از پیش در آمدی کوتاه که حکم مدخل کتاب را دارد؛ در مقدمه کتاب به ارائه مقدمات بحث که همانا واژگان کلیدی پژوهش و معنا و مفهوم آنهاست پرداخته و سپس در هفت فصل بحث خود را ادامه می دهد. فصل اول کتاب به پیشینۀ تاریخی غلو و گزافه و القاب و عناوین و موارد کاربرد آنها پرداخته شده است.

در فصل سوم که عنوان «غلو در آیین و اسطوره های ایرانی» دارد در دو بخش به بررسی غلو در آیین زرتشت و شاهنامۀ فردوسی پرداخته شده است. اغراق و غلو در ادبیات مکتوب موضوع فصل دوم را تشکیل می دهد و نمونه های جالبی از تعارف و القاب باقی مانده از ایران پیش از اسلام در ادبیات مکتوب مورد اشاره قرار می گیرد. فصل سوم به غلو در آیین و اسطوره های ایرانی پرداخته و در این رهگذر به ایران باستان و روزگار زرتشت رفته و سرانجام شاهنامه را نیز در نوردیده است.

مبانی عرفان و تصوف و نیز صوفی گری نیز از دید نویسنده پنهان نبوده و این حوزه که در بسیاری از مواقع با غلو همراه شده، در فصل چهارم مورد توجه قرار گرفته است. در فصل پنجم غلو در حوزه دین بررسی شده و به اشعار دینی، مناسک روضه خوانی، تعزیه و نقاشی که به دلایل مذهبی با اغراق همراه بوده پرداخته شده است.

در فصل ششم با عنوان غلو در آیین قدرت، به آخرین سلسله های شاهنشاهی در پنج سده اخیر، از صفویان بدین سو پرداخته شده که با غلو در پیوند شاهان با دین همراه بوده است.

فصل هفتم با عنوان گزافه در آیین خودنگر، به دو بخش مبحث نژاد برتر و خودنگری پرداخته شده است. نویسنده ایده نژاد برتر آریایی که در میان ایرانیان از دیرباز وجود داشته مصداقی از انگاره های گزافه دانسته و مورد بررسی قرار داده است.

در آخر حاج سید جوادی در صفحاتی چند با عنوان انجام و فرایند مورد به جمع بندی بحثی می پردازد که امیدوار است که با شناخت و نقد آن زمینه اصلاح این ناهنجاری در فرهنگ عمومی فراهم آید. اگر چه فقر مطالعه در ایران به گونه ای هست که نمی توان چندان به تحقق این آرزوی نویسنده امیدوار بود اما از حق نگذریم حاصل کار او کتابی ست ارزشمند که به مخاطب خود شناخت خوبی از ناهنجاری های فرهنگ عمومی پیرامون خود ارائه می کند. در عین حال باید اشاره کرد که ارجاع های تاریخی نویسنده به عنوان مصادیق بحث های مختلف، جذابیتی به متن کتاب بخشیده که مطالعه آن را با لذت دانسته های جذاب تاریخی توأمان می سازد.
منبع: الف کتاب (alef.ir/book)

اطلاعات کتاب

  • زبان کتاب: فارسی
  • سال نشر: 1393
  • چاپ جاری: 1
  • شمارگان: 1500
  • نوع جلد: جلد نرم
  • قطع: رقعی
  • تعداد صفحات: 228
  • ناشر: کویر
  • نویسنده: سید کمال حاج سید جوادی

برای ارسال دیدگاه لازم است وارد شده یا ثبت‌نام کنید

ورود یا ثبت‌نام

برای ثبت بریده ای از کتاب لازم است وارد شده یا ثبت‌نام کنید

ورود یا ثبت‌نام