اسرار فدک

نخستین سؤالی که مسألة «فدک » در ذهن ها ایجاد می کند، آن است که چرا «غصب فدک » در میان غصب هایی که از حقوق اهل بیت (ع) : شده شاخص است و اهمیت آن در کدام نقطه نهفته است ؟ چرا امیرالمؤمنین وحضرت زهرا (س) این اندازه بر آن پافشاری کردند؟ چرا ائمة معصومین (ع): در فرصت های مناسب آن را نزدمردم مطرح می کردند و نام آن را زنده نگاه می داشتند؟
برای بدست آوردن علت یا علل اصلی مسأله ، مطالعة کامل و تحلیل همه جانبة تاریخ فدک از ابتدای فتح آن سرزمین تا پایان اقدامات غاصبین و نیز اقدامات امیرالمؤمنین و حضرت زهرا(س) در مقابل آنان ، بهترین راهگشاست و عمق فاجعه و ریشه های اصلی آن را روشن می کند.
در زمینة مسألة فدک نوشته های بسیاری تدوین شده تا این چراغِ راه ، همیشه روشن باشد و راهیان نور به راحتی طی طریق کنند. کتابهایی که در این زمینه نوشته شده اکثراً در یکی از دو جهت ذیل و یا هر دو جهت به صورت آمیخته تدوین شده است :
1. تاریخچة فدک .
2. خطابة حضرت زهرا (س).
گذشته از کتبی که قسمتی از آنها مربوط به مسئلة فدک است ، تعداد کتابهای مستقلی که در این زمینه تألیف شده و به دست ما رسیده حدود 250 عنوان کتاب است ، و هنوز جای گفتار بیشتر و تفسیر افزونتر دربارة غصب فدک و خطابة حضرت وجود دارد.
کتاب «اسرار فدک » بعنوان ادامة راه مدافعان همیشه بیدار فاطمه (س)، و با استفاده از نتایج زحماتشان که راهی به بلندای چهارده قرن پیموده است ، به دریای رحمت فاطمی تقدیم گردیده تا انجام وظیفه ای در پیشگاه آن امید دلها باشد.
هدف از این تألیف ، بیان ناگفته هایی از ماجرای فدک و عرضة کاملی از آن حکایت می باشد که در دو جهت ترسیم شده است :
اول : جمع بندی و تدوین یک صورت کامل از ماجرای فدک از ابتدای فتح آن سرزمین و بخشش آن از سوی پیامبر (ص) به حضرت زهرا (س) تا غصب آن ، و انگیزه های غاصبین و اقدامات متقابل امیرالمؤمنین و حضرت فاطمه (ع) در مقابله با آنان ، و نتیجة نهایی در ماجرای فدک .
برای این منظور جمع آوری کلیه متون مربوط به موضوع انجام شد و سپس با تطبیق و تلفیق و مقایسه وجمع بندی آنها مجموعه ای کامل که شامل همة مسایل مربوط به فدک است ، تنظیم گردید تا وقایع قبل و بعد ومقارن خطبه فاطمیّه (س) در جای خود قرار گرفته و کیفیت خطابه به خوبی ترسیم گردد.
دوم : تقدیم متن مقابله و تحقیق شدة کاملی از خطابة حضرت زهرا (س) که تاکنون انجام نشده است ، چرا که اکثرکتب فقط به یک روایت از کتاب احتجاج اکتفا کرده و احیاناً شواهدی از کتب دیگر آورده اند و مقابلة کامل باهمة نسخ تاکنون انجام نشده است .
با فحص دقیقی که انجام شد، خطبة حضرت در 15 مدرک مهم نقل شده است : دلائل الاءمامة ، الاحتجاج ،کشف الغمة ، شرح الاخبار، الکتاب المبین ، الشافی ، شرح نهج البلاغة ابن میثم ، الطرائف ، انوار الیقین ، منال الطالب ، بلاغات النساء، شرح نهج البلاغة ابن ابی الحدید، نثرالدر، التذکرة الحمدونیة ، الفاضل فی صفة الادب الکامل .
این منابع در دسترس است و اکثر آنها چاپ شده اند که با معرفی کامل در بخش ششم کتاب آمده است . متن خطابة حضرت زهرا (س) در این کتاب ـ که در حکم 15 نسخه اند ـ با یکدیگر مقابله گردیده و طی مراحلی که درفصل ششم بیان شده تلفیق گشته ، و متن کامل عیار و منقّح آماده و به خواننده ارجمند تقدیم شده است .همچنین ترجمة کاملی نیز از خطبه انجام پذیرفته است . این جمع بندی نسخه ها سبب شد تا بسیاری ازافتادگی ها و نارسائیهای عبارات که در اثر نسخه برداریهای چهارده قرن بوقوع پیوسته برطرف شود و قطعه های بسیار مهمی که از تسلسل ماجرا حذف شده بود، به جای خود باز گردد.
با در نظر گرفتن این دو هدف ، کتاب «اسرار فدک » در 9 بخش تنظیم شده است :
بخش اول :آغاز مسألة فدک را مطرح کرده و فتح آن پس از خیبر تا بخشش آن از سوی پیامبر(ص) و به امر پروردگار به حضرت زهرا (س) و تصرف آنحضرت و استفادة چهار سالة فقرا از جود و بخشش بیکران آن حضرت را بیان داشته ، تا آنجا که غاصبین اقدام به غصب آن نمودند ...
بخش دوم : بیانگر اقدامات امیرالمؤمنین و حضرت زهرا (ع) در مقابله با غاصبان است تا با روشن شدن ابعاد مختلف این ظلم معلوم شود که به سادگی نمی توان از کنار آن گذشت ، چرا که امیرالمؤمنین و حضرت زهرا (ع)می توانستند بی تفاوت باشند ولی مقابله کردند و تا آخرین قدم ایستادند.
بخش سوم : گویای اقدامات عجیبی است که غاصبین پس از تثبیت غصب فدک به آن دست یازیدند، و با عملکرد خودیک باره پرده از ابهامات امر برداشتند و مسأله برای همگان روشن شد.
بخش چهارم : زمینة مسأله و ریشه یابی در اعماق عقیدتی ـ اجتماعی موضوع مطرح شده است ، تا خواننده قبل از مطالعة اصل ماجرا، بینش و زمینة فکری لازم برای تحلیل مسأله را داشته باشد.
بخش پنجم :ترسیم و تحلیلی از خطابة حضرت زهرا (س) در مسجد پیامبر (ص) به ضمیمة خلاصه ای از آن است ، که آمادگی لازم را برای مطالعة متن عربی و ترجمة فارسی آن ایجاد می کند.
بخش ششم : مربوط به سند و متن خطابة حضرت زهرا(س) و بیان کار انجام شده در این کتاب است . کتابشناسی مفصلی نیز دربارة فدک و خطابة حضرت تقدیم شده ، تا راهگشای محققان باشد.
بخش هفتم : کتاب متن کامل و مقابله شدة خطابة حضرت زهرا(س) است و در پاورقی ها اختلاف نسخه ها و توضیحات لازم برای تبیین متن آمده است .
بخش هشتم : ترجمة فارسی خطابة حضرت است و در پی نوشته ها برخی اختلافات نسخه ها ذکر شده است .
در آخرین قسمت کتاب بخشی به عنوان «پروندة باز فدک » مطرح شده و طی آن سندیّت علمی و اجتماعی فدک برای شیعه و عاقبت غاصبین آن ، و آنچه آینده های فدک را ترسیم کرده ، تبیین گردیده است .