آیین های سوگواری و مرثیه سرایی برای حضرت سیدالشهدا(ع) و دیگر ائمه معصومین (ع) در فرهنگ دینی و اجتماعی ما جایگاه ویژه ای دارند و عواطف عزاداران را نسبت به موضوعی که برای آن عزاداری می شود، نشان می دهند.
بازکاوی عناصر مهم در آیین های سوگواری و سیر تحقق و تطور آن موضوع بسیار مهم و ارزشمندی است و می تواند راهگشای ما در برپایی بهتر و ارزنده تر این آیین ها باشد.
نویسندگان و پژوهندگان فراوانی در این عرصه قلم زده اند و هریک به گونه و سلیقه ای این موضوع را بررسی کرده اند. مثلاً مرحوم شیخ جعفر شوشتری در کتاب «الخصائص الحسینیه» با دیدگاه ویژه خود محافل و مجالس عزاداری برای سیدالشهدا(ع) را به پنج بخش تقسیم می کند.
در این درسنامه که تالیف حجت الاسلام جواد محمدزمانی است، تلاش شده تا براساس روایات و نقل های تاریخی، عزاداری آن حضرت از آغاز خلقت مورد بررسی قرار گیرد و سوگواری پیامبران، امامان، فاطمه زهرا(س)، صحابه و تابعین و حتی فرشتگان و جنیان بررسی شو و سیر تاریخی عزاداری در اعصار گوناگون تا زمان حاضر نیز بیان شود.