این کتاب دربرگیرنده مجموعه مقالات آیت الله سید محمد خامنه ای در موضوعات مختلف فلسفی و معرفتی است که هر یک بمناسبتی برشته تحریر در آمده است.
جلد سوم این مجموعه شامل سه فصل (نهم، دهم، یازدهم) با موضوعات انسان و جهان در عرفان، حکمت عملی، تاریخ فلسفه و مقالات دیگر تاریخی است. در فصل نهم این جلد مقالاتی با عناوین انسان کبیر، سماع کیان و نغمه ازلی، انسان در عرفان محی الدین و مکتب صدرالمتألهین، پیامبر اعظم، انسان و جهان های ممکن و ... گرد آوری شده است. در فصل دهم مقالاتی مانند حکمت و مردم سالاری، سیاست مدن در حکمت متعالیه، ریشه ها و مفهوم عدالت در فقه و حقوق اسلام، تدبیر فلسفی در منزل و ... آمده است. فصل یازدهم نیز حاوی مقالاتی از قبیل ابن سینا، مکتب شیراز، مدرنیته و دوستان آن، نکات و اسراری از اسرارالآیات ملاصدرا می باشد.