نوبختیان: ابوسهل و ابومحمد

نویسنده تلاش نموده با تکیه بر گزارش های پراکندۀ برجای مانده از اندیشه های نوبختیان در منابع و با توجه به عناوین آثار آنان که در اختیار نیست تا حد امکان مجموعه ای از اندیشه ها و آرای کلامی آنان را بازیابی نماید و نسبتِ آن اندیشه ها را با مدرسۀ کلامیِ کوفه و مدرسة کلامیِ معتزله بسنجد.

ابو سهل و ابو محمد نوبختی از برجسته ترین متکلمان امامیه در عصر غیبت صغرا هستند.
آنان پس از افول مدرسۀ کلامیِ کوفه، در محیط معتزلیِ بغداد، مدرسۀ کلامیِ امامیه را پایه گذاری کردند که رونق دوبارۀ کلام امامیه را در پی داشت.
کلام نوبختیان در روش و محتوا تفاوت هایی با مدرسه کلامیِ کوفه داشت.
آنان سر آغازی بر مدرسۀ کلامیِ امامیه در بغداد هستند که به دست شیخ مفید، شاگرد با واسطۀ آنان، و در ادامه با سید مرتضی به بلوغ کامل رسید. روش و محتوای فکری این مدرسه سال ها کلام رسمیِ امامیه را نمایندگی می کرد.
از این رو، شناخت زندگی و آثار آنان در درک بهتر تاریخ کلام امامیه به خصوص در دوران غیبت صغرا یاری رسان است.

نویسنده در فصل اول خاندان نوبختی را مورد بحث و بررسی قرار داده است.
فصل دوم به ابوسهل اسماعیل بن علی و فصل سوم به ابومحمد حسن بن موسی اختصاص دارد.
در فصل چهارم کتاب، آراء و اندیشه های ابوسهل و ابومحمد نوبختی مورد کاوش قرار گرفته است و در نهایت فصل پنجم به رویکرد نوبختیان در مواجهه با اندیشه های متکلمان معتزلی و امامی پرداخته شده است.
در انتها نیز نویسنده جمع بندی خود را ارائه نموده است.

عناوین فصل ها عبارتند از :
فصل اول: خاندان نوبختی
فصل دوم: ابوسهل اسماعیل بن علی (۲۳۷ـ۳۱۱ق.)
فصل سوم: ابومحمد حسن بن موسی
فصل چهارم: آرا و اندیشه های ابوسهل و ابومحمد نوبختی
فصل پنجم: رویکرد نوبختیان در مواجهه با اندیشه های متکلمان معتزلی و امامی