بعدی
بعدیبازگشت
بعدیبازگشت

جریان شناسی فکری - فرهنگی فمینیسم

ناشر زمزم هدایت

نویسنده عبدالله شمسی

ویراستار حسین قاسم حمزه

زیر نظر موسی فقیه حقانی

سال نشر : 1395

تعداد صفحات : 448

ناموجود، به من اطلاع بده

معرفی کتاب

این کتاب از یک مقدمه و شش فصل و یک نتیجه گیری و جمع بندی تشکیل شده است.

مقدمه این کتاب که در واقع، خلاصه ای از طرح اجمالی پروژه جریان شناسی فکری فرهنگی فمینیسم است، مباحثی از قبیل بیان مسأله، اهمیت و ضرورت، اهداف، پیشینه پژوهش، نوع و روش پژوهش، چارچوب نظری و تعریف مفاهیم ذکر شده است.

در فصل اول، نخست، مبانی اندیشه ای و اصول جریانی فکری فرهنگی فمینیسم در ایران تبیین شده است و سپس، این جربان با توجه به مبانی و اصول اسلامی در خصوص مسأله زن، ارزیابی شده است.
در فصل دوم، وضعیت جریان فمینیستی در ایران از ابتدای قاجاریه تا قبل از دوره مشروطه تبیین و تحلیل شده است.
در فصل سوم، وضعیت جریان فمینیستی از ابتدای مشروطه تا پایان دوره قاجار مورد بررسی قرا رگرفته است.
در فصل چهارم، وضعیت جریان فمینیستی در دوره رضاخان تبیین و تحلیل شده است.
در فصل پنجم، وضعیت جریان فمینیستی در دوره پهلوی دوم بررسی شده است و در فصل ششم نیز وضعیت جریان فمینیسم در دوره پس از انقلاب اسلامی تا اوایل سده 1390 تبیین شده است.

در بخشی از «مقدمه» این کتاب می خوانیم:
فمینیسم به عنوان یکی از جریان های فکری ـ فرهنگی تاریخ معاصر ایران؛ از بدو ظهور تا کنون سبب ایجاد تحولاتی اثر کنار در عرصه های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی ایران شده است. فمینیسم؛ به مثابه جنبش اجتماعی، ریشه در وضعیت زنان در غرب پس از رنسانی، مانی اندیشه ای جدید، اندیشه سیاسی ـ اجتماعی نوین و تحولات نظام سرمایه داری غرب دارد.
این جنبش با اتخاذ رویکرد ایدئولوژیک به تدریج، در جامعه غرب ریشه دوانید و در نیمه دوم قرن بیستم میلادی، با نفوذ و گسترش کامل در همه زمینه های حقوقی، منجر به تصویب قوانین برابری طلبانه به ویژه در اسناد بین المللی شد.
در ایران نیز گرایش به آن جنبش پس از انقلاب مشروطه بر اثر افزایش بیش از بیش ارتباط ایرانیان با دنیای غرب آغاز و با اقبال روشنفکران و دولت های پس از مشروطه به افکار غرب گسترش یافت.
با پیروزی انقلاب اسلامی، برخی مخالفان نظام جمهوری اسلامی، از یک سو، در خارج از کشور در قالب جنبش فمینیستی به فعالیت علیه نظام اسلامی روی آوردند و از سوی دیگر، در داخل کشور نیز با افزایش فعالیت گروه های متمایل به غرب، به ویژه در دهه دوم و سوم انقلاب اسلامی، اندیشه های فمینیستی به صورت آشکار یا در پوششی اسلام گسترش یافت.
اگرچه جنبش فمینیستی معنای اعم در مباحث دانشگاهی شامل هرگونه مطالبات حقوق و طلب منزلت اجتماعی برای زن است، اما آنچه که در حال حاضر به عنوان جنبش مطرح می شود یک جنبش کاملا سیاسی ـ ایدئولوژیک حمایت شده از کانون های مشخصی در جهان، به ویژه از سوی نظام سلطه است و مبلغ نوعی خاصی از مطالبات زنانه یا به ظاهر زنانه است که در تقابل با گفتمان اسلامی است.
با در نظر گفتن این نکته که مبانی ایدئولوژیک فمینیسم در ایران برگرفته از اومانیسم و سکولاریسم است؛ از این رو، سنخیتی، با مبانی اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی زنان مسلمان ایران ندارد.
بنابراین؛ ترویج و گسترش آن در جامعه اسلامی، همانند اروپا و آمریکا، ضمن سست کردن اعتقادات دینی، بی بند و باری، ابتذال جنسی، نابودی متلاشی شدن کانون خانواده و سرانجام، تضعیف نظام اسلامی را ـ که بر آموزه های دینی درباره زن تأکید می کند ـ به دنبال خواهد داشت.
به همین دلیل، لازم است جریان فمینیستی و ابعاد مختلف آن در ایران به خوبی شناخته شود تا اقدامات ضروری برای خنثی سازی آثار مخرب آن صورت می پذیرد.
با توجه به این ضرورت، مسأله این پژوهش این است که هنوز شناخت کافی از جریان فمینیستی در ایران، به ویژه پس از انقلاب اسلامی، وجود ندارد. در پاسخ به این مسأله، فرایند شکل گیری، مبانی و اصول، فعالان برجسته، طیف و گروه های وابسته، تحولات فکری، دیدگاه ها، عملکرد، روش های نفوذ و اثرگذاری این جریان در این معاصر بررسی می شود.

جریان فمینیسم در ایران، از ابتدای ظهور تا کنون فراز و نشیب های فراوانی را تجربه کرده است. این جریان در برخی مقاطع تاریخ موفقیت ها قابل توجهی را به دست آورده است. در برخی مقاطع نیز با محدودیت هایی روبه رو بوده است. با این وجود، هیچ گاه از صحنه اجتماعی به طور کلی حذف نشده است.

مرور اجمالی تاریخ معاصر ایران نشان می دهد که شرایط سیاسی ـ اجتماعی کشور، به ویژه مشی دولت های حاکم در ایران، ارتباط مستقیمی با میان ظهور بلکه پیشرفت یا عدم پیشرفت جریان فمینیسم در ایران داشته است.

این جریان پس از مشروطه؛ به ویژه در دوره حاکمیت رژیم یهاوی اول و دوم، اقدامات قابل توجهی در چارچوب سیاست های تجددگرایانه آن رژیم در حوزه مسائل زنان انجام داد و در واقع، دولتی شدن جریان فمینیسم در دوره پهلوی زمینه ای را فراهم کرد تا برخی اهداف جریان فمینیسم که در راستای سیاست های غرب گرایانه رژیم پهلوی محقی شود.

پس از انقلاب اسلامی نیز با وجود خروج بسیاری از رهبران آن جریان از ایران و تعطیل شدن فعالیت های این جریان در داخل کشور، به ویژه در دهه اول بعد از انقلاب، این جریان توانست از دهه هفتاد به بعد مجدداً به فعالیت بپردازد. در این مقطع نیز، نحوه تعامل مجالس و دولتی جمهوری اسلامی نقش ملموسی در میان ظهور اجتماعی و آزادی عمل این جریان داشته اند.

آزادی و برابری کامل زنان و مردان مهم ترین هدف جریان فمینیستی در ایران از ابتدا ورود تا کنون بوده است. این جریان برای رسیدن به هدف یاد شده روش های مختلفی استفاده کرده است، که بسیاری از آن روش ها در مقاطع مختلف این جریان در این مشروطه تا انقلاب اسلامی مشترک است.

این جریان نشان داده است که در برخی موارد توانایی بسیج شهروندان، به ویژه برخی زنان، را در راستای اعتراض به موضع خاصی دارد. با وجود ماهیت فرهنگی اجتماعی جریان فمینیسم، پیروان این جریان نگاهی ابزاری به سیاست نیز دارند.

تحرکات این جریان در ایام انتخابات را می توان در این راستا تحلیل کرد. ارائه تفسیری فمینیستی از حقوق اسلامی و نیز حضور فعال در فتنه سال 1388، از جمله اقدامات ضد امنیتی جریان فمینیسم در ایران شمرده می شود که مستلزم توجه ویژه نهادهای مسؤول در کشور در نحوه تعامل با این جریان است.

پیش بینی می شود با توجه به قراین موجود با روی کار آمدن دولت یازدهم در خرداد 1392 دروان رکود و پاییزی جریان فمینیسم به پایان برسد. به بیان دیگر، به دلیل قرابت فکری دولت جدید با دیدگاه های روشنفکرانه، پیش بینی می شود که جریان فمینیسم در این دوره؛ همانند دوره شکوفایی، از آزادی عمل نسبی برخوردار شود و سازمان ها، جمعیت و نشریات خود ر ا دوباره احیا کنند.

انتخاب خانم مولاوردی، به عنوان معاون رییس جمهور در امور زنان که از اعضای کمیسیون زنان حزب منحله مشارکت است و نیز اجازه فعالیت به شهلا شرکت در تأسیس ماهنامه «زنان امروز» از سوی وزارت ارشاد دولت جدید در خردادماه 1393 از جمله مؤیدات چنین پیش بینی است. شهلا شکرت، از فعلان جریان فمینیسم ایرانی در داخل کشور، است.
کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
شما هم می توانید گزیده انتخابی خود از کتاب را ثبت کنید.
نام و نام خانوادگی
عنوان
برگزیده
کد امنیتی
محصولات مرتبط
بازدیدهای اخیر شما