جنبش تحول خواهی مشروطه با مشارکت گروه ها و طیف های مختلف پدید آمد. روحانیون، بازاریان، روشنفکران و طبقات متوسط شهری، ارکان و اساس این جنبش را تشکیل می دادند. اما آنچه مهم است این که هر کدام از این گروه ها در جریان مشارکت خود در مشروطه اهداف مد نظر خود را دنبال می کردند. کتاب حاضر چهار هدف عمده شامل مبارزه با استبداد، استعمار، و مبارزه برای ترویج شریعت، و تجدد را که می توانست مورد نظر این گروه ها باشد مورد بررسی و نقد قرار داده است.
این کتاب تلاش کرده است تا در سایه نظریه ابن خلدون مروری بر تاریخ چهارصد ساله گذشته ایران داشته باشد، آن گونه که مدخلی برای فهم مشروطه باشد. متن یاد شده یک سخنرانی مفصل است که حجم زیادی بدان افزوده شده اما همچنان نثر آن نثر گفتاری است نه نوشتاری.