loader-img
loader-img-2
بعدی
بعدی بازگشت
بعدی بازگشت

مهندسی تمدن اسلامی (موانع و الزامات)

ناشر کتاب فردا

نویسنده عبدالعلی رضایی

سال نشر : 1391

تعداد صفحات : 454

خرید پیامکی این محصول
جهت خرید پیامکی این محصول، کد محصول، نام و نام خانوادگی، آدرس و کد پستی خود را به شماره زیر ارسال نمایید: کد محصول : 937 10003022
20,000 18,000 تومان
افزودن به سبد سفارش

معرفی کتاب

اثر حاضر تلاشی است برای بیداری هدایت جامعۀ دین­مدار به سوی پی­ ریزی محیط اجتماعی خود براساس آموزه­ های اسلامی که هدف نهایی رسیدن به معنویت و کرامت انسانی است. با توجه به پیش­رفت­ ها و تحولاتی که در عرصه­ های مختلف علمی به­ وجود آمده و ارتباطات و تبادل اطلاعات باعث شده جامعۀ اسلامی هم تلاش گسترده ­ای برای پیش­رفت و پاسخ­گویی به خواسته­ های جامعه و اندیشه­ های نوین داشته باشد و برای رسیدن به رسالت خود که ایجاد جامعۀ جهانی اسلامی می­ باشد، نیازمند برنامه­ ریزی و تلاش فکری و علمی دینی است که به­ موجب آن بتواند تمدّن اسلامی را پایه­ ریزی و روز به روز برای رشد و بالندگی آن تلاش ­کند.

کتاب حاضر از یک مقدمه و چهار فصل تشکیل شده است. در مقدمه به دلایل و ضرورت طرح چنین موضوعی اشاره شده است که چه نیازی باعث شده که به بررسی مهندسی تمدّن اسلامی پرداخته شود و در ادامه با مطرح کردن دلایل سلبی موضوع و با اشاره به صحیح نبودن تمدّن مادّی و پیامدهای ناگوار اقتباس از آن که از یک طرف جامعۀ بشری را از اعتقادات دینی خود دور می­کند و نظام­ های بشر ساخته را تبلیغ و تبیین می­کند و از طرف دیگر از پاسخ دادن به نیازهای فطری بشر عاجز است. از دلایل اثباتی پرداختن به بررسی مهندسی تمدّن اسلامی می­ توان به لزوم تحقق آرمان­های دینی از طریق تمدّن سازی اشاره کرد و از طرف دیگر هدف اصلی جامعۀ اسلامی، زمینه­ سازی برای اقامۀ تمدّن اسلامی می­ باشد که نیاز به زیرساخت­ ها و فراهم­ ساختن ظرفیت­ اجتماعی دارد. در ادامه، تمدّن اسلامی را از سه دیدگاه (فقه فردی، فقه پویا و فقه اجتماعی) مورد بحث و بررسی قرار داده و هدف از این مباحث را ایجاد یک مدل کارآمد برای مهندسی یک تمدّن نوین از طریق بررسی مبادی، مواضع و موانع آن می­داند.

مؤلف در فصل اول به مقایسۀ زیر بناها و رو بناهای هر دو تمدّن الهی و مادّی پرداخته و ارکان و لوازم هر دو تمدّن را شناخت خاستگاه تاریخی هریک از جوامع براساس یک فلسفۀ تاریخی متقن، به­ علاوه شناخت پایگاه فکری آن­ها براساس یک نظام فکری منسجم و در نهایت شناخت جایگاه اجتماعی هریک براساس یک الگوی عملی کارآمد، تنها شیوۀ برخورد صحیح با فرد و جامعه در گذار از وضع «موجود» به وضع «انتقالی» و از آن­ جا به وضع «مطلوب» است که بر تمام این سه وضع تنها یک جهت حاکم است که این جریان رو به رشد را به آن­چه در کلام وحی مضبوط است، نائل می­ سازد، و اگر امروزه برای بسیاری از صاحبان علم ـ به­ خصوص دانش­مندان مشرق­ زمین که با وجود داشتن گذشتۀ درخشان، چند صد سال است که به مصرف­­زدگی و اقتباس علمی خو گرفته­ اند ـ تصدیق این نکته دشوار باشد که پیش از رنسانس علمی، اطوار دیگری از علم با زیر ساخت­ ها و پیش­ فرض­ های متفاوت و البته کارآمدی دیگر وجود داشته است و در آینده نیز امکان ظهور گونه­ های دیگری از دانش بشری وجود دارد، علت این ناباوری را باید در غلبۀ لائیسم و سکولاریسم بر روح و فکر صاحبان علم جست­وجو کرد.

در ادامه به تاریخچۀ رنسانس اشاره می­شود که چگونه به­ وجود آمد و چه تأثیراتی در سرنوشت بشر امروز گذاشت و محصول دورۀ رنسانس که توأم با مادّی­ گرایی بود، تمدّن غرب است که انسان امروز را غرق در مادیات کرده و از اعتقادات دینی دور ساخته و روابط اجتماعی را بر پایۀ قوانین خودساخته و سست قرارداد. در ادامۀ این بخش به نظرات چند تن از دانش­مندان غربی از جمله کانت و دکارت و هیوم اشاره شده است که دربارۀ تمدّن غربی و تأثیرات آن بر اعتقادات و باورهای دینی مردم سخن رانده­ اند. در پایان این فصل به دست­ اندرکاران نظام اسلامی توصیه می­ شود که چنان­چه اندیشۀ احیای تمدّن الهی را درسر می­ پرورانند، اگر نتوانند به صورت عینی و در قالب یک جنبش و انقلاب نرم­ افزاری گسترده، فناوری جدیدی به بشر تشنۀ معارف الهی عرضه کنند، حتماً تمدّن الهی کماکان در محاق عزلت باقی خواهد ماند و میدان را برای قدرت­ نمایی بیش­تر تمدّن مادّی و هماورد خواهی آن خالی خواهد کرد و نیز اگر در تولید علم و شیوه­ های توزیع و مصرف آن دقّت و نظارت نداشته باشند، جنبش نوپای نرم­ افزاری اسلامی با شکست مواجه خواهد شد و نیز برای پیاده­ سازی و تثبیت قوانین اسلامی و مشروعیت دینی نیاز به بسترسازی و مقبولیت اجتماعی است. هم­چنین باید با تغییر شرایط و گذشت زمان مناسک و پرستش نیز بازخوانی شود و حدود این مناسک مشخص شده باشد و از افراط و تفریط در این زمینه جلوگیری شود.

فصل دوم به مبانی مهندسی تمدّن اسلامی پرداخته و راه­ های تحقق انقلاب فرهنگی و تولید نرم­ افزار و سخت­ افزارهای متناسب با فضای حاکم بر نظام اسلامی را بررسی می­کند و تنها در این صورت می­توان از مهندسی تمدّن اسلامی سخن گفت و مجرای جریان احکام الهی را در بستری امن ایجاد کرد و نیز می­توان بین شرع مقدّس و نظام مدیریت اجتماعی پیوند برقرار کرد و تنها در این صورت می­توان نظام گزینش و توزیع مناسب اجتماعی را براساس ارزش­های الهی تعریف کرد.

یکی از اساسی­ ترین نیازهای نظام اسلامی امروز، تبدیل کردن مفاهیم کلّی برگرفته از قرآن کریم و سنّت به مفاهیم عملیاتی است. به بیان دیگر مفاهیم نظری باید امکان تبدیل به ضرایب کمی را پیدا کنند تا از کارآمدی مدل­ سازی اسلامی برای اقامۀ تمدّن اسلامی دفاع کرد. بنابراین برای طراحی تمدّن اسلامی، وجود یک مدل انتقال کارآمد بسیار ضروری است و برای تحقق فرمان الهی، تفکر کردن دربارۀ طراحی مدل برنامه در نظام اسلامی است که برخی از فرزانگان جامعۀ اسلامی در صدد پی­ ریزی شالودۀ سه بنیاد علمی در آرمان­شهر اسلامی، تلاش خالصانه­ ای کرده و توانسته­ اند مدل جامعی را برای دوران گذار طراحی کنند. سه محور این شالودۀ علمی در مدل استنباط احکام اجتماعی، مدل تولید معادلات کاربردی و مدل طراحی برنامه­ های اجرایی خلاصه می­شود.

در فصل سوم مواضع و دیدگاه­های اندیش­مندان دربارۀ تمدّن اسلامی یا به اصطلاح استقرار حکومت اسلامی نقد و بررسی شده و نظریاتی در خصوص رابطۀ دین و سیاست و شریعت و معیشت مطرح شده است و دیدگاه­های مختلفی دربارۀ چارچوب و منشور حکومت اسلامی بدست آمده که برخی از این دیدگاه­ های عبارتند از:
1. فقه سنّتی، محور حکومت و تمدّن اسلامی؛
2. فقه پویا همراه با توسعۀ موضوعی فقه، به­ مثابۀ ابزار مهندسی تمدّن اسلامی؛
3. تکیه بر کارشناسان متمدّن با هدف هم­سان­سازی فرهنگی با تمدّن غرب و آشتی مدرنیته با تمدن اسلامی؛
4. تکیه بر تلفیق کارشناسی دینی و علمی، به عنوان تنها شیوۀ مؤثر در نظام­ سازی اسلامی؛
5. تکیه بر دین حداکثر با هدف اقامۀ تمدّن اسلامی.

با توجه به دیدگاه­های فوق می­ توان ادعا کرد که دیدگاه پنجم اسلامی­ شدن جامعه و معماری تمدّن اسلامی را جز با اصلاح مبانی نظری، نظام تعاریف و مفاهیم، منطق ادارۀ جامعه و قراردادن فلسفۀ عمل براساس وحی به جای فلسفه­ های موجود، ممکن نمی­ داند.

مؤلف در فصل پایانی به بررسی موانع فراروی مهندسی تمدّن اسلامی پرداخته شده است که برخی از این موانع در حوزۀ تئوریک و فلسفی و برخی دیگر در حوزۀ فرهنگی و اجتماعی قابل طبقه­ بندی می­ باشند، اما برخی دیگر ریشه در تاریخ پرفراز و نشیب مکاتب توحیدی و وجود مکاتب و نحله­ های مختلفی قراردارد که هریک خود را فرقۀ ناجیه و آرمان­ها و عقاید خود را عین اسلام می­دانند که غفلت از آن­ها، زیان­های فکری عمیقی را درپی­دارد. بنابراین شناخت دقیق موانع می­تواند زمینه­ ساز طراحی راه­کارهای مناسب برای انتقال قدرت فناوری و علمی از حوزۀ الحاد به حوزۀ ایمان باشد و یکی از موانع اصلی بر سر راه تحقق تمدّن اسلامی را باید نقصان آشکار در حوزۀ عقلانیت و منطق استنباط احکام اجتماعی جست­ وجو کرد که در عین محدودیت در نگرش، قرار است نظام اجتماعی را سازماندهی کند.

در ضمن تا زمانی که جوامع اسلامی از سویی، از تبعید به تفکرات گذشته خود و از دیگر سو تقلید کورکورانه از فرهنگ­ های بیگانه دست برندارند، باید احیای تمدّن اسلامی را امری موهوم و دست­ نایافتنی قلمداد کرد.

گفتنی است که اثر حاضر در گروه تاریخ، فرهنگ و تمدّن اسلامی از بین هزار و سیصد و چهل و شش اثر رسیده به سومین جشنوارۀ دوسالانۀ کتاب دین و پژوهش­های برتر (اردیبهشت­ ماه 1388)، به عنوان اثر شایستۀ تقدیر انتخاب گردید
کاربر گرامی توجه داشته باشید که این بخش صرفا جهت ارائه نظر شما در رابطه با همین مطلب در نظر گرفته شده است. در صورتی که در این رابطه سوالی دارید و یا نیازمند مشاوره هستید از طریق تماس تلفنی و یا بخش مشاوره اقدام نمایید.
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
نظر
کد امنیتی
نظرات

sam

برخلاف آنچه تبلیغ می شود؛ ابعاد علمی اسلام به قدری گسترده و عظیم بوده که هنوز هم علوم و پیشرفت های امروز بشر، توانایی اظهار نظر در خصوص بسیاری از روایات و دستاورد های علمی اندیشمندان مسلمان را ندارد. و اساسا هر مقدار که علم بشری پیشرفت نموده، نه تنها ناقض نظرات اسلام نبوده بلکه آنها را هم مورد تایید قرار داده است. بعنوان مثال نظریه بی نهایت بودن ذرات که موجب شهرت پرفسور حسابی(پدر فیزیک ایران) در جهان شده، نظریه ای بود که پرفسور حسابی آن را از فلسفه اسلامی اقتباس کرده بود. ایشان قبل از مطرح کردن این نظریه، ابتدا آن را با علامه محمد تقی جعفری در میان گذاشته و در خصوص آن اطلاعات لازم را بدست آورده و سپس آن را با ساختاری فیزیکی ارائه نمودند. این نظریه بسیار فراتر از علم و پیشرفت های امروزی بشر بوده بطوری که وقتی این نظریه را برای پرفسور انیشتین مطرح نمودند، ایشان گفتند من نمی توانم در مورد آن اظهار نظری کنم ولی اگر این نظریه اثبات شود، تحول عظیمی در فیزیک بوجود خواهد آورد. این در حالی است که این نظریه در قرن ها قبل توسط فلاسفه مسلمان مطرح گردیده بود. برای انیشتین این سوال مطرح شد که این نظریه که بسیار جلوتر از زمان خود مطرح گردیده چگونه در ذهن پرفسور حسابی بوجود آمده است و پرفسور حسابی هم حقیقت را بیان نمودند و این باعث تمایل و نگرش بسیار مثبت انیشتین نسبت به اسلام گردید. بطوری که اقدام به انجام مکاتباتی با آیت الله العظمی بروجردی می نمایند. بعنوان مثال در یکی از این مکاتبات انیشتین سوال می کند آیا اسلام در خصوص نسبیت زمان هم نظری دارد که آیت الله بروجردی در جواب به حدیث معراج پیامبر اشاره نموده و بیان می کنند که نسبیت زمان در اسلام مورد تایید است. هم اکنون هم بسیاری از روایات و متون دانشمندان اسلامی در علوم مختلف وجود دارد که هنوز بررسی قرار نگرفته و اثبات نشده است و متاسفانه تحقیق در خصوص آنها توسط دانشمندان مسلمان امروز مورد بی مهری قرار گرفته و از این گنجینه علمی اسلام غفلت ها شده و این ظرفیت عظیم همچنان محجور و ناشناخته مانده است!! در حالی که شواهدی وجود دارد که دانشمندان غربی بر روی بسیاری از آنها کار کرده و توانسته اند تا به نام خود آنها را ثبت نمایند.

16 آبان 1394

شما هم می توانید گزیده انتخابی خود از کتاب را ثبت کنید.
نام و نام خانوادگی
عنوان
برگزیده
کد امنیتی
محصولات مرتبط
اخبار مرتبط
بازدیدهای اخیر شما